bitcoinشما هم شاید مثل خیلی از افراد دیگه فهمیدن و درک بیتکوین براتون گیج کننده باشه همونطور که برای شخص خود من هم مدت ها همینطور بود. توی اینترنت که بچرخید کلی مطلب و مقاله در مورد بیتکوین به زبان ها مختلف نوشته شده اما وقتی می خوای مطالعشون کنی با کلی کلمات عجیب و غریب شما رو به دنیای ناشناخته و پیچیده ای می برن که باعث میشه شما همون اول گیج و از خیر مطالعشون بگذری.
من در این مطلب توی چند پاراگراف سعی کردم با زبان بسیار ساده براتون نکته های مهم در خصوص بیتکوین رو توضیح بدم.

آیا بیتکوین همین سکه هایی هست که ما توی بعضی از عکس ها می بینیم ؟
این سوال شاید برای بعضی از شما پیش اومده باشه و شاید هم بعضیاتون که اطلاعات بیشتری دارید به این سوال بخندید اما در هر صورت جواب این سوال خیر هست! بیتکوین اون عکس هایی که در روزنامه ها یا سایت های اینترنتی توسط گرافیست ها استفاده میشه نیست، بیتکوین مثل سکه های بهار آزادی و یا سکه های یادبود نیست و اصلا ماهیت فیزیکی نداره .

bitcoin graphical photoتصویر گرافیکی غیرواقعی از سکه بیتکوین

بیتکوین یک توکن دیجیتال هست بدون هیچگونه پشتوانه فیزیکی. توکن یک کلمه انگلیسی هست که من هرچی گشتم معادل فارسی مناسب براش پیدا نکردم.
بصورت الکترونیکی می تونه توسط یک نفر که صاحب اون هست به نفر دیگه ای که خریدار هست ارسال بشه. هر جای دنیا هم باشه فرقی نداره شما توی پاناما زندگی می کنید یا استرالیا فرقی نمی کنه به هر کسی بر روی کره زمین می تونی بیتکوین خودت رو منتقل کنی و هیچ محدودیتی نداره. بانکی این وسط نیست که از طریق اون بخواهید منتقل کنید. کسی از شما نمی پرسه چرا و برای چی اینو دارید به فلانی تو فلان کشور میدید.

یه بیتکوین رو میشه تا ۸ رقم اعشار خرد کرد و به ۱۰۰ میلیون قسمت مساوی تقسیمش کرد که به هر دونه از اون ۱۰۰ میلیون تا ۱ ساتوشی می گن. مثل دلار که هر دلار ۱۰۰ سنت هست. یعنی شما میتونید برای یک نفر ۰٫۰۰۰۰۰۰۰۱ بیتکوین منتقل کنید که میشه معادل ۱ ساتوشی.
بیتکوین همینطور نام یک شبکه ای هست که این توکن های دیجیتالی بیتکوین بر بستر اون منتقل میشن. گیج شدین ؟ عیبی نداره بزارید یه مثال بزنیم. فرض کنیم شما می خواهید یک ایمیل ارسال کنید. اون ایمیل از چه طریقی به مقصد میرسه ؟ از طریق شبکه ای به نام اینترنت.

بیتکوین هم یک شبکه ای در داخل اینترنت برای خودش داره که بر بستر اون می تونید بیتکوین ها رو برای هر کسی در هر کجای دنیا ارسال کنید. اما این شبکه مثل شبکه سیستم های ویزا کارت و یا مستر کارت یا شاپرک خودمون نیست که توسط یک شخص ، شرکت یا دولت ایجاد شده باشه.
این شبکه توسط هزاران کامپیوتر در سراسر دنیا ایجاد شده که اطلاعات بیتکوین ها و نقل و انتقالات اون رو ذخیره و نگهداری می کنن. در واقع شما وقتی بیتکوین خودتون رو منتقل می کنید به یک فرد دیگه، این انتقال درون این شبکه ذخیره میشه . این شبکه با اسم بلاک چین شناخته میشه.

اما در خیلی از خبرها و مقالات می خونیم که مجرم ها بیتکوین رو دوست دارن و از اون برای نقل و انتقال های مالیشون استفاده می کنند. میدونید علتش چیه ؟ به این خاطر که هر کسی می تونه در چند ثانیه و به راحتی یه کیف پول بیتکوین برای خودش ایجاد کنه و شروع کنه به ارسال و دریافت بیتکوین بدون اینکه مجبور باشه اطلاعات و مشخصات هویتی خودش رو ارائه بده. اینجا دیگه مرکز یا سازمانی وجود نداره که برای باز کردن حساب بیتکوین و انجام تراکنش اطلاعات شخصی شما رو بگیره و اونها رو ذخیره کنه و یا اینکه در اختیار سازمان ها و دولت ها قرار بده.

در سال ۲۰۱۱ بیتکوین توسط یک سایت فروش مواد مخدر به اسم جاده ابریشم (silk road) استفاده شد که شرایطی رو ایجاد کرده بود ملت بیان و با بیتکوین در بازار سیاه مواد مخدر بخرن. این سایت خیلی از مردم دنیا رو بنگی کرده بود به همین علت در سال ۲۰۱۳ بستنش ولی بعد از اون سایت های دیگه ای مثل قارچ رشد کردن و جایگزین شدن.

silkroad
تصویری از سایت فروش مواد مخدر silk road که در سال ۲۰۱۳ توسط دولت آمریکا بسته شد.

امروزه هم خیلی از هکر ها و خرابکاران اینترنتی از بیتکوین برای گرفتن باج از قربانیاشون استفاده میکنن. بطور مثال اطلاعت حساب کامپیوتر شما رو با یک ویروس رمزگذاری می کنن و بعد از شما می خوان که در ازای بازگشت اطلاعاتتون مقدار مشخصی بیتکوین به حسابی که میدن واریز کنید.
این مطالبی که گفتم به خاطر این نبود که بگم بیتکوین بده و باید از بین بره بلکه فقط جنبه های منفی استفاده از اون رو گفتم و واقعیتش اینه که در کنار این جنبه های منفی هزاران جنبه مثبت هم داره.

چرا دولت ها بساط بیتکوین رو جمع نمی کنن ؟
این سوال یکی از دغدغه های ذهنی من بود که این دولت های بزرگ که در مورد بیتکوین منفی می گن و بعضی هاشون هم معاملاتشو ممنوع کردن تو کشورشون مثل چین، با این همه امکانات چرا بساط بیتکوین رو جمع نمی کنن.
جواب این سوال درغیرمتمرکز بودن شبکه بلاک چین یعنی شبکه وبستری که بیتکوین ها توسط اون منتقل میشن هست. این شبکه از مجموعه زیادی از کامپیوترها در سراسر دنیا تشکیل شده که همگی با هم اطلاعات مربوط به موجودی ها و تراکنش های بیتکوین رو ذخیره می کنن. تعداد این کامپیوترها تو سال ۲۰۱۷ حدود ۹۵۰۰ تا بوده . فرض کنید دولت چین بیاد و بخواد تمام کامپیوترهایی که در چین به شبکه بلاک چین وصل هستند و به شبکه کمک می کنن رو خاموش کنه . چه اتفاقی میوفته ؟ شبکه از بین میره ؟ نه . هزاران کامپیوتر دیگه در سراسر جهان هست که به کار خودشون ادامه میدن و شبکه رو سرپا نگه میدارن. این قدرت تکنولوژی بلاک چین هست. همون تکنوژی ای که در سیستم های مالی آینده خیلی بیشتر ازش استفاده خواهد شد.
یه مثال جالب براتون میزنم تا مفهوم رو بهتر متوجه بشید. در حال حاضر کشور ما تحریمه . درسته ؟ ما نمی تونیم از طریق سیستم بانکی بین المللی پول منتقل کنیم چون این سیستم متمرکز هست و تمام تراکنش ها توسط بانک ها و دولت ها چک میشه.
بطور مثال تمام تراکنش های دلار توسط دولت آمریکا بررسی میشه. یعنی مثلا یکی بخواد ۱۰۰۰ دلار از بانکی در روسیه به بانکی در چین بفرسته این حواله مستقیم از بانک روسی نمیره بانک چینی . بلکه اول میره آمریکا و اونجا کامل بررسیش می کنن و اگر مورد مشکل داری نداشته باشه می فرستنش برای بانک چینی. اما حالا همین فرد روسی ۱۰ تا اسکناس ۱۰۰ دلاری که میشه ۱۰۰۰ دلار مستقیم با اتوبوس بفرسته چین برای طرف چینیش . آیا دولت آمریکا می تونه جلوی انجام این تراکنش رو بگیره؟ معلومه که نه . آیا دولت آمریکا می تونه بفهمه مثلا یک صد دلاری با شماره سریال فلان از روزی که چاپ شده دست چه کسایی چرخیده ؟ باز هم نه . در این مثال اسکناس مثل همون بیتکوین می مونه فقط با این تفاوت که جابجایی اسکناس بخاطر قوانین و ملاحظات امنیتی کشورها مشکل هست و محدودیت هایی داره اما انتقال بیتکوین در بستر اینترنت و بدون هیچ محدودیت و در عرض کسری از ثانیه می تونه انجام بشه.

آیا کاربران بیتکوین می تونن همینطوری الابختکی به خودشون بیتکوین بدهند ؟
منظور این سوال اینه که مثلا کامپیوتر شما اگر بخشی از شبکه بیتکوین باشه که اطلاعات تراکنش ها و موجودی لحظه ای حساب های بیتکوین رو دخیره می کنه (این کار شدنی و ساده هست هست فقط کافیه شما یک سرور خریداری کنید و تنظیمش کنید) و شما بیاید تو اطلاعاتی که تو کامپیوتر شما ذخیره شده دستکاری کنید مثلا موجودی حساب بیتکوین خودتون رو زیاد کنید چه اتفاقی میوفته ؟ هیچ اتفاقی نمیوفته. کامپیوتر های دیگه که تو شبکه هستن این اختلاف رو متوجه میشن و اون تراکنش جعلی که شما ایجاد کردی رو نادیده می گیرن. آیا کلا شدنی نیست اینکار ؟ هست ولی شما برای اینکه این تراکنش جعلی که ایجاد کردی رو معتبر کنی باید به تمام کامپیوترهایی که شبکه رو ایجاد کردن در سراسر دنیا دسترسی داشته باشی و اطلاعات همه اونها رو دستکاری کنی که این امکان پذیر نیست ، پس به عبارتی غیر ممکنه.

از این بیتکوین استفاده قانونی هم میشه ؟
واقعیتی که وجود داره اینه که درصد بسیار کمی از تراکنش های بیتکوین مربوط به فعالیت های غیر قانونی میشه و اکثر تراکنش های این شبکه کاملا قانونی و برای خرید و فروش و در معامله های قانونی داره استفاده میشه. سایت های فروش کالای بسیاری در سراسر دنیا بیتکوین رو به عنوان یک شیوه پرداخت در اختیار مشتریانشون قرار میدن. سایت های اکسچنج زیادی هم وجود داره که مردم اونجا بیتکوین هاشون رو به دیگران می فروشن و یا برای سرمایه گذاری و به امید بالا رفتن ارزش بیتکوین در آینده وکسب سود از دیگران می خرن .
بیتکوین حتی در بازارهای بورس آتی مثل بورس شیکاگو هم داره معامله میشه و معامله گران زیادی داره .
حتی مردم خیلی از کشورهایی که وضعیت اقتصادی بدی دارن و ارزش پول های کشورشون هر روز داره کاسته میشه مثل ونزوئلا برای جلوگیری از ضرر، پول هاشون رو به بیتکوین تبدیل کردن و به صورت بیتکوین نگه می دارن.
اما اصلی ترین کاربرد بیتکوین برای جابجایی پول بین کشورهای مختلف هست شما اگر بخواهید که مبلغ زیادی پول از طریق سیستم بانکی جابجا کنید اینکار ممکن است هفته ها طول بکشد اما شما میلیون ها دلار بیتکوین را ظرف چند دقیقه می توانید به هر کجای دنیا منتقل کنید.

bitcoin ATM
تصویری از خودپردازهای با قابلیت پشتیبانی از بیتکوین. در ۶۲ کشور دنیا چنین خودپردازهایی وجود دارد.

چطوری پولم رو به بیتکوین تبدیل کنم ؟
توی هر کشوری که باشید با یک جستجوی ساده تو گوگل می تونید ده ها شرکت و سایت رو پیدا کنید که ازشون می تونید بیتکوین بخرید. توی ایران هم شرکت ها و سایت های زیادی هستند که این کار رو انجام میدن. از جمله شرکت خود ما “خدمات پرداخت ری” می تونید با کلیک روی این لینک “خرید بیتکوین” مستقیم برید توی فرم خرید و قیمت ها رو چک کنید. اما خوب حواستون باشه به سایتی که ازش خرید می کنید چون ممکنه خیلی هاشون کلاهبردار باشن و با پیشنهاد قیمت های عجیب و غریب شما رو وسوسه کنن و بعد که پول رو واریز کردید دیگه جواب تلفنتون رو ندن.
توی گوگل سرچ کنید پر هست از داستان کسانی که فریب سایت های کلاهبردار اینچنینی رو خوردن. اینا رو البته نگفتم که مثلا برای خودمون تبلیغ کنم بگم ما مثلا سالها سابقه داریم و معتبریمو از این حرفا . فقط گفتم از هر سایتی که می خرید مواظب باشید و سابقش رو حتما بررسی کنید. به قول یکی از دوستان سعی کنید همیشه توی زندگیتون ِقرون رو فدای تومن کنید تا بعدا مجبور نشید تومن رو فدای قرون کنید. بخاطر اخلاف قیمتی که گاهی شاید ۱ درصد کل پولتون هم نشه ریسک نکنید برید از یه سایت بی درو پیکر که چند ماهه راه افتاده خرید کنید.

خرید بیتکوین                    فروش بیتکوین

چه کسی و چه سازمان یا دولتی قیمت بیتکوین رو تعیین می کنه؟
قیمت بیتکوین هم مثل طلا در بازار آزاد تعیین می شه. درست مثل بازار سهام می مونه و اتفاقات سیاسی و اقتصادی و همینطور شرایط مربوط به عرضه و تقاضا خیلی تو قیمتش تاثیر داره. بطور مثال چین وقتی معاملات بیتکوین رو ممنوع کرد قیمت بیتکوین به شدت ریخت پایین. همینطور وقتی قیمت بیتکوین رفته بود روی ۱۸ هزار دلار اینقدر درخواست فروش توی بازار زیاد شد که تعداد فروشنده ها از خریدارها جلو زد و به همین علت قیمت به شدت ریزش کرد و تقریبا نصف شد. البته اینا فقط مثال بود و علت حرکات قیمت بیتکوین چیزهای بسیار مختلفی هست و فقط مثلا تعداد فروشنده ها از خریدارا بیشتر بشه باعث نمیشه قیمت بیتکوین بریزه.

CME group bitcoinکارمندان شرکت CME GRUP در حال معرفی بیتکوین به عنوان جدیدترین محصول بازار معاملات بورس شیکاگو

داستان استخراج بیتکوین چیه ؟
بیتکوین مثل اسکناس نیست که با دستگاه چاپ بشه بلکه بیتکوین رو باید استخراج کرد. یک فردی که استخراجگر بیتکوین هست هم در واقع فردی هست که یک کامپیوتر داره که روش برنامه استخراج بیتکوین رو نصب کرده.
به این علت به این کار استخراج می گن چون که :
۱) مثل منابع طبیعی تعداد بیتکوین های موجود محدوده و بیشترین تعداد بیتکوینی که وجود داره ۲۱ میلیون تا هست که تا حالا ۱۶ میلیون تاش استخراج شده. پیش بینی شده که نهایتا تا سال ۲۱۴۰ کل بیتکوین های موجود استخراج میشه.
۲) دقیقا مثل کار استخراج در معدن شما باید انرژی و زمانتون رو سرمایه گذاری کنید تا بتونید بیتکوین رو استخراج کنید. کامپیوترهایی که برای استخراج بیتکوین ازشون استفاده میشه مجبورن که معادلات ریاضی بسیار پیچیده ای رو حل کنن و وقتی که اون معادلات رو حل کردن نتیجش یک بیتکوین جدیده که به اون ها به عنوان پاداش کاری که انجام دادن اعطا میشه.
اما استخراج کنندگان بیتکوین فقط کارشون استخراج بیتکوین نیست، اونها همینطور تراکنش های شبکه بیتکوین رو بررسی و تایید می کنن. در واقع وقتی شما بیتکوینتون رو برای فرد دیگری در شبکه بیتکوین ارسال می کنید این انتقال توسط کامپیوتر ها و سیستم هایی که در حال استخراج بیتکوین هستند بررسی و تایید میشه. اصطلاحا به تایید میگن کانفرم.وقتی یک تراکنش ۱ کانفرم می خوره یعنی اینکه یک استخراج کننده صحت این تراکنش رو تایید کرده.
انتقال هر بیتکوین کارمزد کمی داره که به عنوان حق الزحمه به استخراج کننده ای که تراکنش رو تایید کرده پرداخت میشه.این کارمزد رو شما خودتون می تونید تعیین کنید مقدارش رو . استخراج کننده ها دوست دارن اول تراکنش های با کارمزد بالا رو تایید کنن چون به صرفه تر هست براشون. به همین علت شما اگه کارمزد انتقال مربوط به تراکنش تون رو بالا تعیین کنید اون تراکنش بسیار سریعتر تایید میشه.
در واقع استخراج کنندگان بیتکوین از ۲ جا درآمد دارن.
۱) استخراج مستقیم بیتکوین
۲) تایید تراکنش های شبکه بیتکوین
به نظر سودش باید خوب باشه درسته ؟ شاید ظاهرا اینجور باشه اما جواب نه هست ، چون به این سادگی ها هم نیست .
کار استخراج کننده ها هر چقدر که زمان می گذره و بیتکوین های بیشتری استخراج میشه سخت تر میشه. بطور مثال تو سال ۲۰۰۹ شما با لپتاپ شخصیتون می تونستید راحت توی خونه توی چند روز ۲۰۰ تا بیتکوین استخراج کنید. اما تو سال ۲۰۱۴ با همون لپ تاپ حدود ۹۸ سال طول میکشید تا شما فقط بتونید ۱ بیتکوین استخراج کنید. همین مشکل باعث شدکامپیوترهای مخصوص استخراج بیتکوین یا ASIC Miners ساخته بشن. کامپیوترهای بسیار قوی ای که فقط به منظور استخراج بیتکوین طراحی شدن مثل Antminer s9 که ۱۳٫۵ ترا هش در ثانیه قدرت پردازش داره . خیلیههههههههههه.

Antminer s9دستگاه Antminer s9 با قابلیت پردازش ۱۳٫۵ ترا هش بر ثانیه

اما بزودی که دست زیاد شد و همه از این دستگاه ها گرفتن دیگه این دستگاه ها به تنهایی جوابگو نبودن و استخراج توسط اونها خیلی سخت شد و مقرون به صرفه نبود به همین علت استخر های استخراج یا همون Mining Pools ایجاد شدن.توی این استخر های استخراج یا به قول بعضی دیگه مزارع استخراج بیتکوین Mining Farm Bitcoin مجموعه ای از این دستگاه های مخصوص استخراج بیتکوین در کنار هم و بصورت هماهنگ کار استخراج رو انجام میدن. گاهی اوقات دیده شده بعضی شرکت های بزرگ بیش از ۱۰۰۰ دستگاه رو با هم در یک جا برای استخراج قرار دادن که تعداد خیلی زیادی هست . توی یوتیوب اگر جستجو کنید Bitcoin Mining Farm یا Bitcoin Mining Pools می تونید فیلم هایی در مورد این جور جاها ببینید.

تصویر یکی از مزارع استخراج بیتکوین

بعضی از سایت ها هم هستند که یکسری اطلاعات بهشون میدی از قبیل تعداد دستگاه ها و قدرت پردازششون و همینطور هزینه برق تو کشورتو و اون سایت ها برات محاسبه می کنن که با اون دستگاه ها روزانه یا سالانه چقدر می تونی درآمد داشته باشی. لینک یکی از این سایت ها اینه : سایت محاسبه درآمد استخراج بیتکوین

بیتکوین رقیب هم داره ؟
البته که داره ، مثل اتریوم و سایر کریپتو کارنسی های دیگه.
کریپتو کارنسی به ارزهایی که تو دارو دسته بیتکوین هستن می گن. یعنی ارزهای رمزنگاری شده.
اما قیمت هیچکدوم از اونها به اندازه بیتکوین نیست درست مثل دنیای واقعی در دنیای مجازی هم ارزش هر پول مجازی رو مقدار مقبولیت اون در بین مردم و تعداد جاهایی که می پذیرنش بعنوان یک شیوه پرداخت تعیین می کنه و در حال حاضر هیچ پول مجازی دیگه ای به اندازه بیتکوین تو دنیا خاطرخواه نداره به همین علت اختلاف قیمتش با پول های مجازی دیگه به شدت زیاده.

ساتوشی ناکاموتو کیه ؟
هیچکی نمی دونه کیه. بیتکوین سال ۲۰۰۸ توسط یک فردی که فقط از طریق ایمیل و شبکه های اجتماعی میشد باهاش ارتباط برقرار کرد ابداع و معرفی شد. اون موقع اون فرد به خودش می گفت ساتوشی ناکاموتو Satoshi Nakamoto . از اون موقع تا حالا چندین نفر به عنوان ساتوشی ناکاموتو و مخترع بیتکوین معرفی شدن اما هیچوقت تایید نشده که یکی از اینها ساتوشی واقعی هست یا نه.
ساتوشی ناکاموتو قوانین شبکه بیتکوین رو ایجاد کرد و نرم افزار هسته شبکه بیتکوین رو در سال ۲۰۰۹ طراحی کرد. او ۲ سال بعد ناپدید شد و دیگه از اون موقع هیچ ارتباطی با هیچکس نداشته. هر کسی می تونه الان نرم افزار بیتکوین رو بصورت رایگان دانلود کنه و استفاده کنه . شبکه بیتکوین اینقد بزرگ شده که تاثیر و نقش ساتوشی روی شبکه بیتکوین مثل تاثیر افراد عادی دیگه ای هست که عضو این شبکه هستن.

Satoshi Nakamotoمردی که ادعا شده ساتوشی ناکاموتو معروف و مخترع بیتکوین هست در حال خروج از خونش در سال ۲۰۱۴